Bir fanın katalogunda yazan debi, tek başına bir vaat değildir. O debi, belirli bir basınç değerinde geçerlidir. Fan bir sisteme bağlandığında, sistemin direnci ne kadar yüksekse fan o kadar az hava basar. Bu ilişki, fan karakteristik eğrisi ile sistem direnç eğrisinin kesiştiği “çalışma noktası” ile tanımlanır.
Direnç nereden gelir?
- Düz kanal sürtünmesi — metre başına, hızın karesiyle artar
- Dirsekler, daralmalar ve dallanmalar — her biri eşdeğer kanal uzunluğu kadar direnç yaratır
- Damperler ve klapeler
- Filtreler — temizken düşük, kirlendikçe artan direnç
- Menfez ve panjurlar
- Isı geri kazanım ve serpantin kademeleri
Kirli filtre payı unutulmamalı
Sistem temiz filtreyle boyutlandırılırsa, filtreler kirlendiğinde debi tasarımın altına düşer. Doğru yaklaşım, hesabı filtrenin son basınç değeriyle yapmak ve fanı buna göre seçmektir. Frekans invertörü kullanıldığında sistem, filtre kirlendikçe devrini artırarak debiyi sabit tutabilir.
Tipik direnç değerleri (yaklaşık)
- 90° dirsek (R/D = 1,0)
- ≈ 10 – 15 m düz kanal
- Ani daralma
- ≈ 15 – 25 m düz kanal
- Temiz ePM1 filtre
- 80 – 120 Pa
- Kirli ePM1 filtre (son basınç)
- 250 – 450 Pa
- Dış hava panjuru
- 25 – 60 Pa
Fan seçimi, bu kalemlerin toplamı hesaplanmadan yapılamaz. Hesapsız seçilen fan ya debiyi veremez ya da gereğinden büyük seçilerek hem yatırım hem enerji maliyetini gereksiz yere artırır.